Bölüm 2/5
(Önceki kısımda kendi vicdanımıza nasıl torpil geçtiğimizi konuşmuştuk. Bugün o vicdanın stadyum kapısından içeri girince nasıl devasa bir canavara dönüştüğüne bakıyoruz.)
Dakika 90+3. Skor 1-1.
Rakip ceza alanında bir karambol oluyor, top birine çarpıp kornere çıkıyor.
O an inanılmaz bir şey yaşanıyor:
Stadyumdaki 40 bin kişi, meskendeki milyonlarca bireyle birebir anda ayağa kalkıp bağırıyor:
“Elle oynadı, penaltı!”
Oysa kimse net bir şey görmedi. Top omuza mı çarptı, ele mi, göğse mi aşikâr değil. Fakat 40 bin kişi o kadar inanarak, o kadar yüksek sesle ve o kadar koro halinde itiraz ediyor ki… Alandaki hakem bir an kendi gözünden kuşku ediyor.
Tabii sahiden bir şey gördüyse… Ya da neyi görmezden geleceğini seçtiyse (!)
İşte çağdaş psikolojinin ‘Gaslighting’ (Birinin gerçeklik algısıyla oynayarak onu delirtme) dediği şey, Türk futbolunda her hafta canlı yayınlanıyor. Biz 40 bin kişi bir ortaya gelip, alanda koşan bir adamın beyniyle oynuyoruz.
Tribünün Sessiz Gücü
Peki o kalabalığın bağırması işe yarıyor mu? Karşılık çok net: Evet.
Aynı sahneyi alıp bir mahkeme salonuna koyalım.
İçeride duruşma görülürken 40 bin kişi kapıya dayanıp daima bir ağızdan “Hakim bey o adamı salacaksın!” diye bağırsa buna ne deriz?
Yargıya baskı deriz, kabahat deriz, skandal deriz.
Ama stadyumda olunca bu düpedüz baskı hareketinin ismi birden “büyük taraftarın mükemmel atmosferi” oluveriyor. Tribün, bağırarak gerçeği eğebileceğini biliyor ve bunu kuşaklardır kusursuzca yapıyor.
Yeterince toplu, gereğince gürültülü ve gereğince öfkeli bir uğultu, hakemin bir sonraki kararında kesinlikle bir duraksama yaratıyor.
Kim VAR Orada?
Eskiden yalnızca hakeme kızardık. Sonra ‘Şu teknoloji gelse de adalet bulsak’ dedik.
Geldi.
Soğuk, tarafsız, duygusuz bir makine kuruldu. Pekala bizi rahatlattı mı? Bilakis, devasa bir kuşku yarattı.
Çünkü biz o makineyi bile 6 ay içinde kendi kuşkucu hayatımıza uydurmayı başardık.
Çizgi çekiliyor, “Çizgiyi yamuk çektiler” diyoruz.
Hakem ekrana gidiyor, “O odada kim bilir kulaklığına ne fısıldadılar” diyoruz.
Biz artık teknolojiye itiraz etmiyoruz; teknolojiyi kullanan ellere itiraz ediyoruz.
İçimizdeki kuşku o kadar büyük ki, ekran başındaki adam o incecik ofsayt çizgisinin altında haftalar evvelce yazılmış senaryolar, masabaşı oyunlar ve devasa kumpaslar arıyor.
Çünkü biz aslında hakikati aramıyoruz; biz kendi hakikatimizi onaylatmak istiyoruz.
Biz Nitekim Adalet İstiyor Muyuz?
İşte dananın kuyruğunun koptuğu, o en rahatsız edici soru bu. Tribündeki o 40 bin kişi, konutlarındaki milyonlar nitekim adalet mi istiyor?
Adalet isteyen insan şunu söyler:
“Bize yapılan haksızlık ne kadarsa rakibimize de o yapılıyor, ikisi de olmasın.”
Bu cümleyi tribünde, kahvede, X’de duydunuz mu hiç? Duyamazsınız.
Çünkü biz ülkece futbolda pürüzsüz bir adalet aramıyoruz. Biz yalnızca küçük, mütevazı, ‘kimseye ziyanı olmayan’ bir şey istiyoruz: Kendi kadromuza ufak bir iltimas geçilmesini.
“Bize karşı yıllarca o kadar kumpas kuruldu ki, artık sıra bize gelsin” mantığı bu. Yani talep sistemin düzelmesi değil; sistemin bu sefer bize çalışması.
Türkiye’deki 4 büyük kadronun 4 devasa taraftar kitlesi var ve dördü de tıpkı anda, istisnasız her dönem ‘en çok kendilerinin doğrandığına’ yemin edebilir.
Matematiksel olarak tıpkı anda 4 kümenin birden en çok mağdur olması imkansızdır.
Belki 3’ü mağdur olabilir, tahminen 2’si lakin hepsi birebir anda olamaz.
Ama futbolda matematik bu türlü çalışmaz; mağduriyet psikolojisi çalışır.
Bu yazıyı okuyanlar tam burada ikiye ayrılıyor:
Bir küme diyecek ki; “Tribün baskısı bu sporun ruhunda var, atmosfer olmadan futbol yaşamaz, hakem dediğin de buna boyun eğmeyecek.”
Diğer küme ise şunu fısıldayacak: “Tam da bu yüzden yıllardır birebir çamurun içindeyiz. Sistemi düzeltmeyi değil, sistemi ele geçirmeyi istiyoruz.”
İki taraf da içten içe gerçeği biliyor. Lakin kimse taraftarının ortasında ‘Ayrıcalık değil adalet isteyin’ diye bağırıp yalnız kalmak istemez.
Bir sonraki kısımda tribünden çıkıp idare localarına çıkacağız.
Cebinde dolmuş parası yokken masaya son model telefon koyan gösteriş budalası kulüpleri, kriz bağımlısı “kurtarıcı” liderleri ve koca koca kulüplerin çöpe attığı geleceğini konuşacağız.
X
Web
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar külliyen muharrirlerinin özgün fikirleridir ve Onedio’nun editöryal siyasetini yansıtmayabilir. ©Onedio
