Formula 1 izlerken dikkatinizi hiç lastiklere verdiniz mi? Öbür arabaların lastikleri üzere tırtıklı değil, dümdüz ve pürüzsüzler. Bu birinci bakışta garip gelse de aslında bu dizaynın çok geçerli bir nedeni var. “Kapkara, tırtıksız bir lastik yola nasıl tutunuyor?” diye düşünenler için işin sırrı epeyce teknik lakin bir o kadar da mantıklı. Pekala, F1 lastikleri neden bu türlü?
Gelin bakalım!
Kaynak 1, Kaynak 2
Araçlarda lastikler neden tırtıklı olur?
Tırtıklı lastikler, yani yere temas eden yüzeyinde oluklar bulunan lastikler, su, çamur ya da buz üzere kaygan yerlerde yol tutuşunu artırmak için tasarlanır. Bu oluklar sayesinde yerle lastik ortasındaki su dağıtılır ve aracın kayması önlenir.
Bu özellik, kent içi sürüşlerde güvenlik açısından büyük kıymet taşır. Yani dişli lastikler çok istikametli hava ve yol şartlarına uygun olarak tasarlanır.
Formula 1 lastikleri neden düz?
F1 araçları için her şey sürat ve yol tutuş üzerine konseyidir. Bu yüzden lastiklerdeki en kıymetli öncelik, asfalt yüzeyine azamî temas etmektir. Dişli yapı, lastiğin yerle temas eden yüzeyini azaltır. Halbuki F1 araçları kuru yerde yarışırken en yüksek tutuşu elde etmek zorundadır. Bu nedenle dişsiz, yani büsbütün düz yüzeyli lastikler tercih edilir. Böylelikle lastik asfalta daha çok yapışır ve araç sürat kaybetmeden ilerler.
Yağmurlu yarışlarda elbette düz lastik kullanılmaz. Bu üzere hava şartlarında araçlara “intermediate” ya da “wet” olarak isimlendirilen özel lastikler takılır. Bu lastiklerin üzerinde oluklar vardır ve oluklar suyu tahliye ederek aracın yol tutuşunu müdafaasına yardımcı olur. Yani Formula 1’de lastik yapısı hava şartlarına nazaran değiştirilir, her taban için özel bir tasarım vardır.
Geçmişte F1 lastikleri düz değildi.
2000’li yılların başında F1 kurallarında bir değişiklik yapılarak araçların lastiklerine düz yerine en az dört düz tırtıklı kanal eklenmişti. Maksat, araçları yavaşlatmak ve sürüşü daha sıkıntı hale getirmekti.
Ancak bu kısıtlama 2009 yılında kaldırıldı ve pürüzsüz lastikler tekrar kullanılmaya başlandı. Değişiklikle birlikte araçlar hem hızlandı hem de yol tutuş konusunda daha tesirli hale geldi.
