İlber Ortaylı, Euro 2016 Öncesi Ulusal Grup Futbolcularına Tarih Dersi Vermişti
Ortaylı, Euro 2016 öncesinde yazdığı bir yazıda A Ulusal Futbol Takımı’na verdiği tarih dersinden de kelam etmişti. Futbolcuların zekasından etkilendiğini belirten Ortaylı, “Zeki insanlara hitap etmek kolay değil. Karşımdaki futbolcular o kadar uyanıktı ki kendimi daha dikkatli toparlamak zorunda hissettim. Hepsine muvaffakiyet diliyorum” diye yazmıştı.
İlber Ortaylı futbolculara verdiği derste, “İkinci Dünya Savaşı’ndan evvel Museviler sadece akademi ve klasik müzikte değil, futbol yıldızı ya da tanınan sanatçı olarak da öne çıksalardı, periyodun muhafazakâr dünyasında Museviler lehine farklı bir algı oluşabilirdi” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Euro 2016 öncesi sürpriz bir buluşma gerçekleşmişti.
Fatih Terim idaresindeki ulusal grubun Antalya kampına ünlü tarihçi İlber Ortaylı ziyaret etmiş ve futbolcularla uzun uzun sohbet ederek onlarla vakit geçirmişti. Buluşmada ‘tarih dersi’ de verdiğini söyleyen İlber Ortaylı o unutulmaz anları köşe yazısına taşımıştı.
O görüşmede Türk futbolundaki başarılara ve Sovyet örneğine değinilmişti.
Ortaylı, yazısında Galatasaray’ın Avrupa’daki başarılı periyotlarını ve 2002 Dünya Kupası’nı hatırladığını belirtti. Sporun toplumlar üzerindeki tesirine dikkat çeken Ortaylı, şu tabirleri kullandı:
‘Kruşçev periyodunda Sovyet Rusya atletleri, balesi ve albay Alexander Borisov idaresindeki Kızıl Ordu korosuyla Batı dünyasındaki kitleler nezdinde birinci olumlu etkiyi kazanmaya başlamıştı. Doğrusu spor adamlarının misyonu kıymetli; bunu vurgulamak gerek. Avrupa Şampiyonası üzere olaylarda öne geçen her kadronun bizim tuttuğumuz kadro olması ve desteklenmesi gerekir. Ulusal Takım’ın sorumluluğu ağırdır, o yüzden futbolcularımıza ve Fatih Terim hocamıza sonsuz muvaffakiyetler diliyoruz.’
İlber Ortaylı’nın “Millilerle bir gün” başlığıyla yayımlanan (5 Haziran 2016) yazısı şöyleydi:
‘Zeki insanlara hitap etmek de kolay değil. Karşısında konuştuğum futbolcular o kadar uyanıktı ki kendimi biraz derlenip toparlanmak zorunda hissettim. Onlara sonsuz muvaffakiyet diliyorum.
Salı günü İmparator Fatih Terim beni Antalya’da Ulusal Ekip kampına çağırdı. Futbol taraftarlığı ön planda Ulusal Takım’ı desteklemek olduğu için İmparator’un buyruğunu iki etmedim, koştum. Güç bir gündü; yemekten sonra Hoca Ulusal Ekip listesini açıklayacaktı. Ulusal Takım’ın antrenörleri, futbolcuları, sıhhat grubunun başındaki Prof. Dr. Bülent Bayraktar, futbolcuların ne yiyip içtiğine çok dikkat eden Süpervizör Şef Ebru Omurcalı ve Ulusal Takım’ın medya sorumlusu Hande Sümertaş da oradaydı. Ebru Hanım herkesin yemeğine ve ölçüsüne şahsen karar verdi. Benimkine karışmadı fakat ben de “Ne verseniz yerim” havasındaydım. Kuvvetli bir egzersizden gelmişlerdi. Yemeğin bitiminde Fatih Hoca benden bir konuşma yapmamı istedi.
Futbol bir sanattır
Şöyle başladım: “Futbol bir sanattır; futbolcu da sanatçı.” Çağdaş dansçılar, tiyatroda akrobasiyi kullananlar ve pantomimciler ne kadar uyanıksa günümüzün futbol yıldızları da öyledir; hatta önde koşanıdır. Her an özgün bir futbolcu doğuyor. Mesleğinin devamında hayatını sürdürmek için aklını kullanmaksa farklı bir yetenektir. Zeki insanlara hitap etmek de kolay değil. 1980’lerin başında Milliyet gazetesinde dizi yazdığım günlerde, o zamanki teknikle mürettipler yani bizim jenerasyonun bildiği gerçek matbaa personelleriyle konuşurken ne kadar dikkatli ve tedbirliysem (çünkü adamı çabucak tefe koyacak yanlış sözleri bulabilirlerdi) futbolcuların karşısında da derlenip toparlanmadım diyemem. Konuşmamın sonunda Kaptan Arda başta olmak üzere zekice sorular geldi. Hele kampta bulunan eski ulusal futbolcu (şimdi Fatih Hoca’nın teknik dayanak ekibinde) Nihat Kahveci’nin bir kahve esprisi vardı ki, burada anlatmam uzun sürer, her şeyden önce beni yerlere yatırdı.
Galatasaray’ın Avrupa’da doruğa tırmandığı yıllarda, Roma’daki bütün taksi sürücüleri “Turchi, sinyori” diye bağırıyorlardı. Anlaşılan Galatasaray taraftarları bol bahşiş dağıtmaktaydı. Akabinde futbol taktikleri herkesi büyüledi. Türkiye’nin en çok bilinen kurumu Galatasaray oldu.
Emre Mor diye bir çocuk
O sıralar Güney İtalya’nın Puglia eyaletinde yani topuktaki Callipoli kentinde küçük müzedeki bekçi “Nerelisin” diye sordu, yanıtımız üzerine “İmparatore Terim” diye bağırmıştı. İstesek de istemesek de futbolun yıldızları Nobel alanların bile önünde anılır. Geçen salı günü, isimleri dünyada beklemediğimiz kadar dolaşabilecek şahısların ortasındaydım. Örneğin karşımda oturan şimdi rüştüne erişecek bir çocuk, Emre Mor. Ailesinden muvafakat alınmış, anne Danimarkalı, baba Türk. Anadilinin tesiriyle Türkçesi şimdi zayıf, öğreniyor. Yepyeni bir futbol oyuncusu olacağını şimdiden söylüyorlar. Hakikaten geçen pazar Karadağ’la oynan maçta kısa müddette bu yeteneğini tüm Türkiye gördü.
Arda, Hakan kampın yıldızı olmalı, bunlar dünyayı gören futbolcular kümesi. Bizim vaktimizde Türk futbolu Can Bartu ile Avrupa’ya şimdi açılmaktaydı. Bugün neredeyiz…
İtalya’nın sempatik Cumhurbaşkanı Alessandro Pertini’nin İtalya-Batı Almanya maçındaki heyecanını hepiniz hatırlarsınız (yıl 1982, Dünya Kupası finali). “Ben gelmeyeyim, uğurunuz kaçar” diye başlamıştı. Grup ısrarıyla geldiğinde maçı dokuz doğurarak seyretti, İtalya, kupanın şampiyonu olunca eliyle fanatik taraftarlar üzere “Amma da süpürdük” işaretini yapmaktan vazgeçemedi. O yıllarda Almanya’daki Türklerin Alman kimliğine entegrasyonu epeyce zayıftı. Toptan İtalya’yı desteklemeye gelmişlerdi. Tezahürat sonsuzdu. Galiba o maçtaki tavır Almanları, Türk emekçi kitlesi konusunda biraz hizaya getirmişti.
Futbol tansiyonu alır
Dünyada en tansiyonlu azınlıkların bile futbol ve müzikle ana kitle tarafından kabulü sürat kazanıyor. İkinci Büyük Savaş’tan önce Museviler klasik orkestralar ve akademyadaki muvaffakiyetten evvel futbol yıldızı ve pop sanatkarı da olsalardı, o zamanki muhafazakâr dünyada bile Museviler lehine tahminen değişik bir tesir yaratabilirlerdi. Hakikaten Alman-Avusturya dünyasındaki kabaretist mizahçılar bile taraftar kazanmakta çok daha etkiliydiler. Bugün futbol yıldızlarının değişik etnik kümelerden gelmesi ortalığı değiştiriyor ancak yolun daha çok başındayız. 1936 Olimpiyat Oyunları’na futbolu, kitleleri uyuşturan bir spor olarak gören Hitler ırkçı bir spor anlayışıyla gitti ve Almanya’dan beklediği de böylesine bir spor zaferiydi. Amerikan zencilerinin muvaffakiyetleri ve Türk güreşçilerin altın ve bronz madalyası, onun beklemediği biçimde Nazi Almanyası’nın kitleleri üzerinde çarpıcı tesirler yarattı. 1968’de Meksika’daki Olimpiyat Oyunları’nda ABD’li atletler Tommie Smith ve John Carlos podyumda Amerikan ırkçı siyasetlerine karşı başarılı bir protesto yaptılar.
Gönülden dayanak gerekir
Tarihimizde Avrupa kupalarında şampiyon bir grup çıkardık. Dünya Kupası’nda üçüncülük aldık. Şampiyonlar Ligi’nde ülkemizin futbolu artık inmemecesine dolaşıyor. Galatasaray’ın başarılı günlerini ve 2002 Dünya Kupası’nı hatırlıyorum. 1990’a kadar Sosyalist ülkelerde doping yapıldığından kelam edildi. Türk atletlerin bu mevzuda çok dikkatli davranmaları takdire şayan. 20’nci yüzyıl sporun ve sanatın, müelliflerden da, siyasetçilerden da daha tesirli sonuçlar aldığı bir evre. Kruşçev periyodunda Sovyet Rusya atletleri, balesi ve albay Alexander Borisov idaresindeki Kızıl Ordu korosuyla Batı dünyasındaki kitleler nezdinde birinci olumlu etkiyi kazanmaya başlamıştı. Doğrusu spor adamlarının misyonu kıymetli; bunu vurgulamak gerek. Avrupa Şampiyonası üzere olaylarda öne geçen her kadronun bizim tuttuğumuz ekip olması ve desteklenmesi gerekir. Ulusal Takım’ın sorumluluğu ağırdır, o yüzden futbolcularımıza ve Fatih Terim hocamıza sonsuz muvaffakiyetler diliyoruz.’
