Şırnak’ın küçük bir köyünden, dünya sahnesine uzanan azim dolu bir seyahat…
Hayat kimilerine doğuştan güç başlar. Maniler, coğrafyanın sertliği, imkânsızlıklar… Kimi bu yüklerin altında ezilir, kimi ise onları birer basamak hâline getirir. Tıpkı Zeliha Aksak üzere.
Zeliha, Şırnak’ın merkeze 15 kilometre uzak bir köyünde doğuştan engelli olarak dünyaya geldi. Çocukluğu, birden fazla vakit “yapamazsın” cümlelerinin gölgesinde geçti. Fakat vakitle bu kelamlar, içinde durdurulamaz bir inada ve hayallere dönüşmeye başladı.
Tenisle tanışması, 14 yaşında okul müdürü ve antrenörünün yönlendirmesiyle oldu. Başta tereddüt etse de kısa müddette kendini bu sporda buldu. Yalnızca bir yıl içinde ulusal kadroya seçildi ve ay-yıldızlı formayı sırtına geçirdi. Bugün Türkiye’nin 1 numarası, dünyanın ise 40. sırasında yer alan bir tekerlekli sandalye tenis atleti.
Bu muvaffakiyet, elbette kolay gelmedi. Köydeki konutların damlarında yapılan idmanlar, merkeze ulaşmak için verilen büyük uğraşlar, şiddetli şartlar ve imkânsızlıklar içinde yeşeren bir inanç vardı bu öykünün temelinde.
Zeliha Aksak’ın öyküsü bize bir şeyi açıkça gösteriyor: Mahzurlar vücutta değil, zihindedir.
Ve artık, kararlılıkla örülmüş bu seyahatin ayrıntılarını Zeliha’nın kendi ağzından dinleme zamanı…
+ Öncelikle kendinizi bize tanıtır mısınız?
– Ben Şırnaklıyım. 19 yaşındayım ve doğuştan engelliyim. Tekerlekli sandalye tenis ulusal kadro atletiyim. Tenisle 14 yaşımda tanıştım; okul müdürüm İsmail Zeyrek ve antrenörüm Hüseyin Buğa sayesinde. Başta pek istekli değildim lakin vakitle hayatımın gayesi haline geldi. Yalnızca 1 yıl içinde ulusal gruba seçildim. Şu anda Türkiye 1 numarasıyım ve dünya sıralamasında 40’ıncıyım. Ülkemi gururla temsil ediyorum.
+ Çocukluğunuz nasıl geçti? Toplumsal manada ne üzere zorluklar yaşadınız?
– Doğuştan engelli olduğum için çocukluğum, yaşıtlarıma nazaran daha izole geçti. Ailem çok korumacıydı; birçok vakit evdeydim. Oyun oynamak istediğimde genelde “Sen yapamazsın, otur bir şey olmasın” cümleleriyle karşılaştım. 2. sınıfa kadar derslere ilgisizdim, lakin sonra sınıfın en başarılı öğrencisi oldum. Zira tek çıkış yolumun eğitim olduğunu düşündüm.
+ Köy ömrü sizi nasıl etkiledi?
– Manim nedeniyle köy hayatının etkin kısmında yer alamadım. Hiçbir köy işi yaptırılmadı bana. “Sen otur biz yaparız” anlayışı hâkimdi. Lakin bu zorlukları izlemek bile bana çok şey kattı. Köy işleri yapamıyorsam, farklı bir yol çizmeliyim diyerek büyüdüm. Pak hava ve toprakla iç içe olmak da ruhuma çok âlâ geldi.
+ Ailenizin bu süreçteki rolü neydi?
– Ailem benim en büyük destekçim oldu. Konutta gerçekleşen sıkıntı bir doğumla dünyaya geldim; mucize bebek dediler bana. Herkes ‘Doğarken acı çektik, yaşarken keyifli olsun’ niyetiyle yaklaştı. Annem altınlarını satıp turnuva masraflarımı karşıladı. Babam otomobilini sattı, borç aldı. Kardeşim çalıştığı maaşını bana verdi. Bu türlü bir aileye sahip olduğum için çok şanslıyım.
(Görsel Kaynağı)
+ Eğitim hayatınız nasıl ilerledi?
– Okula başladığımda Türkçe bilmiyordum, zira ana dilim farklıydı. 6 yaşında Türkçe konuşmayı öğrendim. Şu anda üniversiteye hazırlanıyorum. Akıcı olarak 3 lisan, bir lisanı de A2 düzeyinde konuşabiliyorum.
+ Tenis hayatınıza nasıl girdi?
– Lise 1. sınıfta, aslında hiç istemediğim bir okula başladım. O okul hayatımın dönüm noktası oldu. Birinci günden içimde farklı bir his vardı. İki hafta sonra okul müdürüm ve antrenörüm beni yönlendirdi. Birinci gün çok korktum fakat devam ettim. Güzel ki de etmişim.
+ Birinci turnuva tecrübeniz nasıldı?
– Pandemi periyodunda Antalya’da iki memleketler arası turnuvaya katıldım. Birinci turnuvamın bu kadar büyük olması talihti. O gün dışarıdaki atletlerle aramdaki farkı gördüm lakin “Ben de yapabilirim” dedim. Makas açıktı lakin kapatılabilirdi. Kapatmayı da başardım.
+ Ulusal formayı birinci giydiğinizde neler hissettiniz?
– Henüz 18 yaş altındayken, 18 yaş üstü kategorisinde yarıştım. Çok kısa müddette ulusal formayı giydim. O gün saatlerce sevinçten ağladım. Kız başıma ve engelli olarak “yapamazsın” diyenlere karşın neler başarabileceğimizi gösterdim. Bu, tarifsiz bir gururdu.
+ Bu muvaffakiyete ulaşana kadar hangi zorluklarla karşılaştınız?
– 5 yıl boyunca büyük yokluklarla çaba ettim. Bayan ve engellilerin dezavantajlı olduğu bir bölgede yaşıyordum. Köyden merkeze 15 kilometre yol yürüdüm, otostop çektim. Lakin yalnız değildim, ailem ve bana dayanak olan İbrahim abim üzere beşerler daima yanımdaydı. Bu muvaffakiyet büsbütün alın teridir. Daha fazlası da gelecek, zira bu ülke daha fazlasını hak ediyor.
+ Maddi zorluklarla nasıl baş ettiniz?
– İlk turnuvam için 700 Euro lazımdı lakin kimseye söyleyemedim. Bir köşede sessizce ağlarken babam beni gördü. Hiçbir şey sormadan antrenörümü aradı. Elimizdeki son şeyi satarak beni turnuvaya gönderdi. Benim üzülmemi istemiyorlardı, ne gerekiyorsa yaptılar.
(Görsel Kaynağı)
+ Sponsorluklar spor mesleğinizde nasıl bir rol oynadı? Engelli bir atlet olarak sponsor dayanağı bulmakta yaşadığınız zorluklar yahut olumlu tecrübeler oldu mu?
– Sponsorluklar, bir atletin motivasyon kaynaklarından biridir. Bilhassa tenis üzere yüksek maliyetli bir branşta, sponsor ya da maddi dayanak olmadan mesleğe devam etmek neredeyse imkânsız. Bu manada Türkiye Sigorta ve öbür sponsorlarım, yalnızca tenise değil, geleceğe dair hayallerime de umut oldular.
Spor mesleğimin başlarında bir spor sandalyem yoktu. Yaklaşık 3 yıl boyunca oburunun sandalyesini ödünç alarak maçlara katıldım. Türkiye Sigorta’nın dayanağıyla, engelime ve beden ölçülerime özel olarak üretilen bir spor sandalyesine kavuşmam performansımı önemli halde artırdı. Bunun yanında, sponsorlarım sayesinde birçok ulusal ve memleketler arası turnuvaya katılma talihi yakaladım ve bu da dünya sıralamamın yükselmesine katkı sağladı.
Sponsor bulmak, bilhassa mesleğin başında epey zordu. Lakin muvaffakiyet geldikçe takviye bulmak biraz daha kolaylaşıyor. Yeniden de keşke yalnızca başarılı olduktan sonra değil, bu yola birinci çıktığımızda da yanımızda duran, elimizden tutan beşerler olsaydı. Ben bu manada biraz şanslıydım. Babamın dayanağıyla çok erken yaşta turnuvalara katılmaya başladım ve bu sayede Türkiye Sigorta ile yolun başında tanışma fırsatı buldum.
Zor yollardan geçtim ancak hiçbir mahzurun beni durdurmasına müsaade vermedim. Her manisi aşarken yanımda takviye veren güçlü sponsorlarım oldu. O mahzurları yalnızca ben değil, birlikte kaldırdık.
+ Babanızın sizin için yaptığı fedakârlıklar çok dikkat cazibeli. Bu mevzuda neler söylersiniz?
– Babam benim için yalnızca otomobil değil, hayallerini sattı. 14 yaşındayken bana otomobil aldı. O gün ona kelam verdim: “Sana verdiğinden fazlasını geri vereceğim.” Zira o, her şartta yanımdaydı. Beni ben yapan en büyük kişi babamdır.
+ İdman süreciniz nasıl geçiyor? Hangi zorlukları yaşadınız?
– Köyümüz Şırnak’a 15 km uzaklıkta ve servis yok. Otostopla ya da yürüyerek gidiyordum idmana. Artık bazen Gençlik Spor Vilayet Müdürümüz Fedai Din kurum aracıyla yardımcı oluyor, bazen babam getiriyor. Lakin birçok vakit hâlâ otostopla gidip geliyorum. Pandemi devrinde köydeki damları kort üzere kullanarak idman yaptım. Köylülerimin takviyesiyle bu da mümkün oldu.
(Görsel Kaynağı)
+ Başta sizi eleştiren etraf sonrasında nasıl reaksiyon verdi?
– Başlarda ‘Bu kız başına neden her gün merkeze gidiyor?’ diyerek babamı etkilemeye çalıştılar. Fakat vakitle hepsi destekçim oldu. Artık küçüğünden büyüğüne herkes gerimde.
+ En büyük hayaliniz nedir?
– Olimpiyat! Lakin yalnızca oraya gitmek değil; Atatürk’ün “Türk gençleri” dediği gençlerden biri olarak, Türk bayrağını dünyanın her yerinde gururla dalgalandırmak. O bayrağı taşımak, tüylerimi diken diken ediyor.
+ Son olarak, sizin üzere gençlere neler söylemek istersiniz?
– Yapamazsın diyenler daima olacak. Vakit zaman siz de “Ben artık yapamıyorum” diyeceksiniz. Ancak yalnızca bir defa deneyin. İmkânım yok diyorsanız, ben de yokluk içindeydim. Güç muydu? Evet. Ancak güç olan esasen bedeli olandır. TS Tenis ve daha birçok branş sizi bekliyor. İmkansız diye bir şey yok. Kâfi ki bir adım atın. Öykümü dinlediniz… artık sıra sizde!(Görsel Kaynağı)
